Close

Nora Spreekt!

#08 Shirin Musa - 5 maart 2018

  • 37
  •  
  •  
  •  
    37
    Shares

1. Context van de uitspraak

„Soms word ik ‘moslimfeminist’ genoemd, maar dat vind ik een stom woord”, zegt Musa. „We baseren ons op mensenrechtenverdragen, niet op heilige geschriften. En Femmes for Freedom bedient niet alleen moslimvrouwen.” Deze uitspraak doet Musa in een interview op de website van NRC.

2. Context van Nora's antwoord

Te vaak wordt er ten onrechte aangenomen dat de islam niet te verenigen is met democratie, feminisme en gender-rechtvaardigheid. Het uitgangspunt hierbij is de vooral eurocentrische — zowel seculiere als christelijke — beeldvorming van de moslimvrouw als per definitie onderdrukt, onderdanig, zwak en rechteloos. Bijgevolg zouden moslimvrouwen nimmer in staat zijn een autonoom leven te kunnen leiden. Niet alleen laat deze perceptie de werkelijke levens van vrouwen in de islamitische wereld buiten beschouwing, maar vooral ook het feit dat religie in de levens van een groot deel van de wereldbevolking een belangrijke plaats inneemt en van grote betekenis is. Alleen daarom al is het urgent om de realiteit van het islamitisch feminisme te aanvaarden en zelfs te verdedigen, en juist niet te betitelen als ’stom’ — een beoordeling die de islamofobie alleen maar de troeven in de handen speelt.

Het islamitisch feminisme is inmiddels een wereldwijde beweging die sinds haar opkomst in de jaren 70 van de vorige eeuw gaandeweg alle islamitische landen aan het transformeren is. Sommigen onderscheiden tussen de termen ‘islamitisch feminisme’ en ‘moslim feminisme’. Een verschil dat ze belangrijk achten, omdat ‘islamitisch feminisme’ ook niet-moslims insluit in de dialoog. Vooral in landen als Marokko, Iran, Irak, Afghanistan, Pakistan en Saudi Arabië boeken islamitische feministen steeds meer successen in het bestrijden van de patriarchale en geïnstitutionaliseerde gender-ongelijkheid. De culturele, religieuze, sociale en politieke gevoeligheden omtrent de zelfbeschikking en zelfverwezenlijking van vrouwen, alsmede de negatieve bijklank van het seculiere westerse feminisme en de invloed van de politieke islam in die landen, maken dat het islamitisch feminisme zich steeds meer bewijst als een van de beste manieren om gender-rechtvaardigheid te bevorderen. Dit komt doordat islamitische feministen een islamitisch discours inzetten in hun strijd voor rechtvaardigheid voor de vrouw.

Ze betogen dat de islam in wezen progressief is ten opzichte van vrouwen en dat juist deze leer gelijke kansen voor vrouwen en mannen ondersteunt. Deze benadering stelt hen in staat te wijzen op hun rechten, zonder daarbij het gevoel te hebben hun religieuze identiteit te moeten compromitteren. Moslima’s identificeren zich immers diep met hun geloof, terwijl ze tegelijkertijd in hun concreet leven worden geconfronteerd met gender-onrechtvaardigheid en misogynie. Juist het islamitisch feminisme voorkomt wat de Iraanse antropoloog Ziba Mir-Hosseini benoemt als ‘de pijnlijke keuze tussen verraad en verraad’. Het resultaat is namelijk altijd verraad als vrouwen moeten kiezen tussen geloof óf gender-bewustzijn. Islamitische feministen elimineren deze keuze, die geen keuze is, door hun islamitische identiteit te verzoenen met gender-rechtvaardigheid.

Daarnaast wijst het islamitisch feminisme de dichotomie tussen oost en west en tussen seculier en religieus af. Deze tweedelingen werden als rigide en onverzoenbare identiteiten op het toneel gebracht door het kolonialisme en later gepolitiseerd door de politieke islam. Islamitische feministen pleiten voor de scheiding tussen religie en staat en moedigen dus een seculiere staat aan. Hierbij is ‘seculier’ absoluut niet te verwarren met a- of antireligieus. Integendeel: kenmerkend voor de seculiere staat is immers de vrijheid van geloof en religie. Nog belangrijker is echter dat het islamitisch feminisme steekhoudende argumenten aanlevert voor sociale en legale veranderingen voor vrouwen die te verenigen zijn met religie. Hierdoor bevordert het islamitisch feminisme de zelfbeschikking en zelfrealisatie van vrouwen op een grassroots-niveau alwaar de patriarchale tradities het diepst verankerd zijn.

  • 37
  •  
  •  
  •  
    37
    Shares

Meer van Nora